De jongen op de berg

Wat je moet weten voor je De Jongen op de Berg gaat lezen, is dat het a. een kinderboek is en b. vertaald is door Nederlanders.

Even uitleggen/nuanceren:

De Jongen op de Berg gaat over een zevenjarige* jongen die op korte tijd zijn beide ouders verliest, in een weeshuis terechtkomt, bij zijn tante gaat wonen en Hitler ontmoet. Daarna gaat het bergafwaarts en raakt de kleine Pierrot (onrechtstreeks en toch heel direct) verwikkeld in WOII en het nazisme.

Helemaal geen slecht verhaal, maar je moet het wel met de juiste bril op lezen. Zelf ging ik ervan uit dat het een boek voor volwassenen of eventueel jongeren was, maar dan mist het diepgang, een betere uitwerking van bepaalde veranderingen en een wat complexere verhaalstructuur. Voor kinderen is het echter een fijne roman en wie niet zo met geschiedenis bezig is, leest gewoon een bijzonder verhaal, wie wel wat achtergrond over de oorlogen heeft, kan al wat beter tussen de lijnen lezen.

Wel vind ik het (opnieuw) spijtig dat de vertaling van dit boek zo ‘Hollands’ is. Niet iedereen zal zich daaraan storen, maar John Boyne is een bekende en geliefde auteur en wordt ook door Vlamingen graag gelezen. Voor Vlamingen die iets gevoeliger zijn aan taal, is dit een gemiste kans …

* In het boek wordt meermaals gezegd dat Pierrot in de eerste paar hoofdstukken zeven jaar is, maar net zoals andere lezers vind ik dat ongeloofwaardig, zo niet onmogelijk. Op dat moment gedraagt hij zich als een jongen van een aantal jaren ouder en ook tijdens het verhaal moet hij ouder zijn dan de leeftijd die Boyne hem geeft. Spijtig, en een beetje slordig.

Al bij al kan ik dus zeggen dat het een goed verhaal is voor kinderen, maar dat ik een beetje teleurgesteld ben in de uitwerking ervan. Het boek had zoveel meer kunnen zijn en ik had hogere verwachtingen van John Boyne.

Blommetjes

“Ssst, ik ben aan’t lezen”, zei ik toen ik de eerste keer door Blommetjes bladerde. Hoe kon ik me nu concentreren als ze tegen mij zaten te babbelen? Om dan op de laatste pagina te ontdekken dat er helemaal geen tekst in het boekje stond …

Blommetjes begint triest, grauw, bijna als een winterdip. Maar kleur weeft zich langzaam doorheen de pagina’s en het verhaal wordt vrolijker. Het lijkt lente te worden. Het rode jasje werkt als een hoopvolle rode draad en aan het einde ben je bijna opgelucht: de wereld heeft kleur en je kan weer ademhalen. Je ruikt de bloempjes en je beseft dat dit niet zomaar een prentenboekje is … Dit korte, kleine boekje, geeft je in die paar pagina’s namelijk een hele levensles mee.

En ja, er zijn wel meer boeken met levenslessen of verhalen met rode jasjes. Maar de meerwaarde, het prachtige van dit specifieke boekje is net dat die levensles niet verteld wordt. Doordat de tekst ontbreekt, is er ruimte om je eigen tekst te maken. En die zal je maken, veel uitgebreider en veel doordachter dan wanneer die er al stond. Je maakt je eigen verhaal, je maakt je eigen levensles. En laat de levensles die je hier zelf in leest, nu net diegene zijn die je op dat moment het hardst nodig hebt.

Durf jij te veranderen?

De kat

Toen ik De kat vastpakte om te beginnen lezen, las ik eerst het citaat op de voorkant: 

“Je hebt voortdurend het idee dat er onder deze vederlichte vertelling een grote en diepe waarheid schuilt.” 

... en vond het vreemd dat de uitgeverij zo’n onzinnig citaat gekozen had om op de cover te zetten. Ik geloofde best dat er in het boek een grote en diepe waarheid kon zitten, maar ik vond het een beetje vreemd om op de cover toe te geven dat je het boek eigenlijk niet begrepen hebt en geen flauw idee hebt wat die waarheid dan zou zijn. Tussen de regels lezen en metaforen ontcijferen is niet altijd eenvoudig, maar dan hoef je er toch nog niet mee te koop te lopen dat je het niet kon?

En toen las ik het boek. Een boek dat eigenlijk (bijna) niets vertelt, niet spannend is, niet echt vrolijk, en toch in één-twee-drie uit is. En ik begreep volledig wat men met die uitspraak bedoelde. Omdat ik ze natuurlijk op voorhand al gelezen had, ging ik tijdens het lezen op zoek naar die diepere waarheid. Ik tastte voorzichtig af of het katje geen metafoor voor ‘geluk’ kon zijn. Maar dat paste toch niet echt. Dan dacht ik dat het misschien een symbool was voor het ‘kunnen’ leven, erin slagen om iets waardevols en betekenisvols te maken van je leven. Maar dat paste ook niet helemaal. En toen besefte ik dat ik het ook niet ging begrijpen. Dat het misschien niet eens te begrijpen viel. Het enige wat ik na het lezen van het boek begreep, was dat dat kleine katje op een manier slimmer was dan de mensen die haar wilden temmen. Dat de mens in dit verhaal eigenlijk onbeduidend is. Dat de natuur en het leven gewoon hun gangetje gaan, wat mensen er ook van maken.

En misschien is dat wel die grote en diepe waarheid – een beetje à la ‘Gods wegen zijn ondoorgrondelijk’. De natuur is veel grootser en machtiger dan de mens. We moeten niet proberen haar volledig te begrijpen of te controleren, want dat kunnen we niet. Wij temmen het katje niet, het katje temt ons.

En zo werd ook ik weer nederig met mijn beide voetjes op de grond gezet. Ofwel begreep ik het niet, ofwel viel er niets te begrijpen, maar de cover had gelijk. En het katje had gelijk. Een waardevol boek vol mysterie en één grote levensles. Wat die ook mag zijn.